پایگاه تحلیلی خبری مازندرانه

1090594_180
چرا جهان سومی‌ها آسمان‌خراش می‌سازند؟ +تصاویر و فیلم
غرب، سال‌هاست عطش خود را در سرکشی­‌های معمارانه سیراب کرده است. تمدنی که مرد روزهای برج و آسمان‌خراش بود، سال‌هاست که دیگر سیراب از برج و پل و اتوبان و بلندترین‌­ها و بزرگترین­‌ها و بیشترین‌­هاست.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی مازندرانه /  

پتروناس مالزی، برج میلاد تهران، برج ساعت مکه، برج پادشاهی ریاض، برج ۱ امارات، مرکز اعتبار جهانی شانگهای، برج kk100 و دست آخر برج خلیفه­ دبی. نام این آسمان خراش‌ترین‌ها را بارها شنیده‌اید. وقتی سرمستی انسان به اوج می‌رسد، آسمان را می‌خراشد!

چرا جهان سومی‌ها آسمان‌خراش می‌سازند؟ +تصاویر
آسمان‌خراش‌های پتروناس – مالزی

مستند ابرسازه‌ها – پتروناس

درمیان نام­‌های این آسمان­‌خراش­‌ها خبری از برج­‌های جهان غرب نیست! چراکه غرب، سال‌هاست عطش خود را در سرکشی­‌های معمارانه سیراب کرده است. تجربه ابتدایی غرب در ساخت آسمان‌خراش، به قریب ۱۵۰ سال پیش آمریکا برمی­گردد و اتفاقی که عامل شکل­‌گیری مکتب معماری شیکاگو شد.

شهر بزرگ شیکاگو آمریکا، در سال ۱۸۷۱ در آتش سوخت و معماران و مهندسان جوان سازه، بر ویرانه­‌های شهر، بنیان سبک و سیاقی از معماری مدرن را شکل دادند که بعدها “مکتب شیکاگو” نام گرفت و اصول و قواعد آن، به عنوان منشور معماری مدرن، مورد توجه قرار گرفت.

تا سال ۱۸۸۹ ستون یادبود واشنگتن به عنوان بلندترین سازه جهان شناخته می‌شد اما در این سال برج ایفل جانشین آن شد.

چرا جهان سومی‌ها آسمان‌خراش می‌سازند؟ +تصاویر

ستون یادبود واشنگتن که تا سال ۱۸۸۹ بلندترین سازه جهان بود.

برج ایفل که طراح آن مهندس ایفل بود،‌ در سال ۱۸۸۹برای نمایشگاه جهانی و به مناسبت صدمین سالگرد انقلاب فرانسه ساخته شد و در واقع نماد خاری بود که در آن نمایشگاه به چشم همه دنیا فرو می رود. اما پس از اتمام نمایشگاه، بخاطر زیبایی مهندسی آن، از تخریب ایفل صرفنظر کردند و به نشانه شهری پاریس و حتی فرانسه بدل شد. این برج به مدت ۴۱ سال تا زمان بهره برداری از ساختمان کرایسلر در نیویورک در سال ۱۹۳۰، به عنوان بلندترین برج جهان شناخته می‌شد.

چرا جهان سومی‌ها آسمان‌خراش می‌سازند؟ +تصاویر

برج ایفل که تا سال ۱۹۳۰ و به مدت ۴۱ سال بلندترین برج جهان بود.

البته برج ایفل صرفا یک المان نمایشی و بدون کاربری است و اما مهم‌ترین جهش در زمینه آسـمان‌خراش‌ها را برج کرایسلر ایجاد کرد. در سال ۱۹۲۸ والتر کرایسلر از معمارش وان آلن خواست برای او بلندترین ساختمان جهان را طراحی نماید. بنابراین برج کرایسلر در سال ۱۹۳۰ با ۷۷ طبقه و ۳۱۹ متر ارتفاع، مرتفع‌ترین سازه ساخت دست بشر آن دوران یعنی برج ایفل را هم پشت سر گذاشت.

چرا جهان سومی‌ها آسمان‌خراش می‌سازند؟ +تصاویر
والتر کرایسلر

چرا جهان سومی‌ها آسمان‌خراش می‌سازند؟ +تصاویر

برج کرایسلر که از سال ۱۹۳۰ و به مدت ۱ سال بلندترین برج جهان بود

سرمستی والتر کرایسلر از داشتن بلندترین ساختمان جهان دیری نپایید ودر اواخر سال ۱۹۲۹ کمپانی امپایر استیتEmpire State   با تصمیم به ساخت آسمان‌خراشی به همین نام، رقیب را از میدان به در کرد. این بنای ۱۰۲ طبقه‌ا‌ی ۳۸۱ متری در اوج دوران رکود اقتصادی تا مدت‌ها چشم همگان را خیره کرد و تا کنون بیش از ۱۱۷ میلیون بازدید‌کننده از آن دیدن کرده‌اند. بر بالای ساختمان برج، آنتن‌های تلویزیونی و مخابراتی نصب گردیده که ارتفاع برج را به ۴۴۲ متر می‌رساند. البته هزینه سرسام‌آور امپایر استیت به حدی بود که تا ۴۰ سال بعد هیچکس جرأت نکرد رکورد این ساختمان بلند را بزند.

چرا جهان سومی‌ها آسمان‌خراش می‌سازند؟ +تصاویر

برج امپایر استیت که از سال ۱۹۳۰ و به مدت ۵۰ سال بلندترین برج جهان بود

با ارایه تئوری سازه‌های لوله‌ای در اواسط دهه‌ی ۶۰، ساختمان‌های غول‌آسایی چون برج‌های دوقلو مرکز تجارت جهانی (۴۱۱ متر) و برج سیرز (۴۴۲ متر) در اوایل دهه‌ی ۷۰ سر از آسمان‌ها در آوردند. پس از آن بلندترین‌ها به مرور به مشرق زمین منتقل شد و برج‌های دوقلوی پتروناس در پایتخت مالزی با ۴۵۲ متر ارتفاع، رکورد بلندترین ساختمان اداری جهان را در دست گرفت.

چرا جهان سومی‌ها آسمان‌خراش می‌سازند؟ +تصاویر

مرکز تجارت جهانی با ارتفاع ۴۱۱ متر یکی از بلندترین‌ها بود.

چرا جهان سومی‌ها آسمان‌خراش می‌سازند؟ +تصاویر

مرکز سیزر در شیکاگو با ارتفاع ۴۴۲ اکنون در رتبه ششم به لحاظ ارتفاع در جهان قرار دارد.

بلندتر و بلندتر، سریعتر و سریعتر، برج‌­ها بر روی هم ساخته شد تا غرور غرب مدرن، فروکش کند و فخر دانش مهندسی خود را به جهان بفروشد. اما غرب که مرد روزهای برج و آسمانخراش بود، سال‌هاست که دیگر سیراب از برج و پل و اتوبان و بلندترین­‌ها و بزرگترین­‌ها و بیشترین­‌ها؛ به دنبال مأمنی است که در آن قدری بیاساید و در توبه ای تاریخی، به یک طبقه‌­سازی، در شهرک­‌سازی­‌های خود روی آورده است. اما چه کنیم که عطش آن همچنان در مشرق زمین باقیست و مسابقهی “بلندترین­‌ها” روز به روز رونق می­گیرد. تا جایی که به گواه نمودار زیر، دیگر نامی و نشانی از آسمانخراش‌های غربی، در میانه نیست!

چرا جهان سومی‌ها آسمان‌خراش می‌سازند؟ +تصاویر

برنده‌­های این مسابقه چندان ماندگار نیستند و در کمتر از چند ماه، جایگاه “بلندترین” را به برجی دیگر واگذار می­‌کنند. شاید موفق­ترین نمونه در این زمینه، برج­‌های دوقلوی “پتروناس” در مالزی باشد. برج‌هایی که در سال ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۴ بلندترین برج­های جهان بودند و طراحی خاص “سزار پلی”، معمار آن و همچنین مانورهای تبلیغاتی مختلف، از جمله فیلم “مأموریت غیر‌ممکن” با بازی تهور آور تام کروز، آوازه لقب “بلندترین” را برای پتروناس مالزی، در حافظه جهانی به ثبت رساند. اما نکته جالب اینکه همان برج امروز در رتبه ۲۷ جهان است! و تنها پس از چند سال این لقب را از دست داد. امروزه باقی ماندن در صدر به کمتر از چند ماه رسیده است و عملا هزینه‌­های سخاوتمندانه برای ساخت بلندترین­‌ها، دیگر مقرون به صرفه نیست.

چرا جهان سومی‌ها آسمان‌خراش می‌سازند؟ +تصاویر و فیلم
برج ساعت مکه

اکنون بلند ترین آسمانخراش‌ها در جهان به قرار زیرند:

۱٫ برج خلیفه در دبی با ارتفاع ۸۲۸ متر

چرا جهان سومی‌ها آسمان‌خراش می‌سازند؟ +تصاویر

فیلمی از مراحل ساخت بلندترین آسمان‌خراش جهان

۲٫ برج تایپه ۱۰۱-در تایوان با ارتفاع ۵۰۹

چرا جهان سومی‌ها آسمان‌خراش می‌سازند؟ +تصاویر

۳٫ مرکز مالی جهانی شانگهای چین با ارتفاع ۴۹۲

چرا جهان سومی‌ها آسمان‌خراش می‌سازند؟ +تصاویر

۴٫ برجهای پتروناس ۱و۲ در کوالالامپور با ارتفاع ۴۵۲

چرا جهان سومی‌ها آسمان‌خراش می‌سازند؟ +تصاویر

۵٫ مرکز مالی گرینلند ناجینگ چین با ارتفاع ۴۵۰

چرا جهان سومی‌ها آسمان‌خراش می‌سازند؟ +تصاویر

راز آسمان‌خراش‌­ها

به راستی چه چیزی در وجود انسان است که سبب می‌شود؛ سازه­‌هایی به قامت ۸۲۸ متر (مربوط به برج خلیفه دبی) را برافرازد؟ قرآن در آیات ۶ و ۷ از مبارکه علق، کلام حیرت‌انگیزی دارد که پرده از این راز بر می­کشد. کَلا إِنَّ الإنْسَانَ لَیَطْغَى ﴿۶ أَنْ رَآهُ اسْتَغْنَى ﴿٧ . آری، انسان طغیان می­کند، آن­گاه که احساس استغنا و بی‌­نیازی می­کند.

شاید بتوان گفت، هنگامی که انسان مدرن خود را مملو و مشحون از ره‌­آوردهای دانش و علوم تجربی یافت، خود را بی نیاز از آسمان دید و در تقابل با آسمان، قد برافراشت و طغیان کرد. طغیانی که حکایت از سرکشی و تقابل با آسمان دارد و گویا ستبرای کوه‌­های بلند را به سخره می­‌گیرد. آن­چنان که برخی گفته‌­اند، برج میلاد، دهن­‌کجی به ستبرای کوه دماوند است! اگر بپذیریم که اینگونه است، واژه آسمان­‌خراش، به غایت با مسماست!

چرا جهان سومی‌ها آسمان‌خراش می‌سازند؟ +تصاویر

دانستنش خالی از لطف نیست که، واژه آسمانخراش فارسی یک گرته‌برداری از واژه skyscraper انگلیسی است. این واژه، نخستین بار در اواخر سده نوزدهم برای ساختمان‌های بلند شهر نیویورک آمریکا بکار رفت. امروزه ساختمانی عنوان آسمان‌خراش دارد که بلندای آن، دست کم به ۱۵۰ متر برسد.

واقعیت­‌های آسمان‌خراش‌­ها

واقعیت مهم و غیر قابل انکار بلند‌مرتبه‌سازی، هزینه‌های بسیار گزاف و سرسام‌آور آن است. هنگامی که ساختمانی با ارتفاعی بیش از ۱۵۰ متر یا ۸۲۸ متر (برج خلیفه­ دبی) ساخته می‌شود؛ ضرایب باورنکردنی بر هزینه­‌ها اعمال می­‌گردد و در مقیا‌س­‌های بسیار بزرگ، فارغ از هزینه‌های مصالح یا موارد فنی، تکنولوژی پیچیده­‌ای را نیز می­‌طلبد. علاوه بر همه این هزینه­‌ها، هزینه “تعمیر و نگهداری” ساختمان که پس از ساخت، جاری می‌شود، به قدر خود سرسام­‌آور است.

اما برای چه کاربری­‌هایی این هیولاهای عظیم ساخته می­‌شوند؟

۱٫ مهم­ترین دلیل ساخت آن، کاربری مسکونی است. پر­واضح است که تأمین کاربری مسکونی با هزینه‌­هایی گزاف، عقلانی نیست. اما در شرایطی مانند کمبود شدید زمین در کشورهایی کوچک و متراکم یا جزیره­ای، مانند کره یا ژاپن معقول می‌نماید. لازم به ذکر است که، عملا توجیه مسکونی برای این ساختمان‌ها منطقی نیست. در واقع تنها ۱ برج از ۲۰ برج بلندمرتبه دنیا، کاربری مسکونی دارد.

۲٫ کاربری دیگر این برج­‌ها، “مخابراتی” است، که احتمالا این بدترین کاربری برای یک برج می­تواند باشد. چراکه برج مخابراتی قاعدتا درآمدزایی خاصی ندارد. به علاوه می­توان با مکان­‌یابی مناسب و سازه‌­هایی به مراتب کم هزینه تر مثل دکل و… همان کارایی را ایجاد نمود. چنین سرمایه‌گذاری هنگفتی، عملی “سخاوت­مندانه” به حساب می‌­آید. حال آن­که عملا با پیشرفت فناوری، نیاز به تجهیزات در ارتفاع بالا کمتر می­شود و حتی ممکن است در طول دوره ساخت این گونه برج­ها، با توسعه تکنولوژی ضرورت آنها نیز از بین برود.

۳٫ کاربری دیگر آن نیز “اداری-تجاری-اقامتی” است که صرفا در بلندمدت، قادر است هزینه­‌های هولناک خود را به جیب سرمایه‌­گذار برگرداند.

چرا جهان سومی‌ها آسمان‌خراش می‌سازند؟ +تصاویر
برج میلاد تهران یکی از بلندترین‌هاست

 

غرور، هویت و نشانه شهری

ایجاد احساس غرور ملی، هویت سازی برای یک شهر و ایجاد یک نماد شهری و برندینگ شهری، از جمله دلایل دیگری است که برای ساخت آسمان­خراش­ها عنوان می­شود. اگرچه بسیاری از این آسمان‌خراش‌­ها، پس از اتمام پروژه، به نماد شهر بدل می­‌شوند؛ اما نماد شدن یک آسمان‌خراش پس از چند دهه امکان‌­پذیر است. البته این­جا یک پرسش، موضوعیت دارد؟ آیا ساخت یک برج ۸۲۸ متری تنها روش هویت­‌سازی است؟ بسیاری از نمادهای شهری ارتفاع زیادی ندارند. اوپرای سیدنی، کلیسای سن پیتر، مجسمه آزادی منهتن، آکروپولیس آتن و در غرب و مساجد جامع و عالی قاپو و از همه مهمتر میدان نقش جهان، نمادهایی جهانی و کم ارتفاع هستند که غالبا هویت‌­بخش و غرورآفرین نیز هستند.

بهتر است بدانیم که کشورهایی که به لحاظ عقبه فرهنگی و تمدنی، ضعیف هستند، برای نمادسازی و هویت‌سازی، به شیوه‌هایی این­چنینی روی می­‌آورند. با ادله بالا اثبات م‌ی­شود که ساخت برج میلاد تهران نیز، توجیه منطقی ندارد.

دانستنش خالی از لطف نیست که برج شارد در لندن به عنوان بلندترین برج اروپا، در رتبه ۵۶ دنیا قرار دارد و این به معنای انصراف اروپا از شرکت در این مسابقه است. آمریکایی که تمدن ارشد جهان مدرن خوانده می‌شود، و تا سال ۱۹۸۰ همه صد برج برتر جهان را در خود داشت؛ در سال ۲۰۱۲ این عدد به ۲۴ برج رسیده است و در شهرسازی خود، به ویلاسازی­‌های یک طبقه روی آورده است و این یعنی یک توبه تاریخی!

به اشتراک بگذارید :

دیدگاه

• نظر شما پس از بررسی و بازبینی توسط گروه مدیریت برای نمایش در سایت قرار داده می شود.